Uitleg over arbeidsvermogen, werkmogelijkheden en inzetbaarheid

Arbeidsvermogen betekent het vermogen van iemand om te kunnen werken. Daarbij wordt gekeken naar wat een persoon lichamelijk en mentaal nog wél kan uitvoeren ondanks ziekte, beperkingen of arbeidsongeschiktheid.

Binnen re-integratie, de WIA en de Participatiewet speelt arbeidsvermogen een belangrijke rol. Het bepaalt namelijk mede welke werkzaamheden nog mogelijk zijn, hoeveel iemand kan werken en welke ondersteuning nodig is richting passend werk.

Voor veel werknemers en werkgevers is arbeidsvermogen een ingewikkeld begrip. Toch draait het in de praktijk eigenlijk om één centrale vraag: welke mogelijkheden heeft iemand nog om deel te nemen aan werk?

Wat betekent arbeidsvermogen?

Arbeidsvermogen gaat over de mogelijkheden die iemand nog heeft om werkzaamheden uit te voeren. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar beperkingen of klachten, maar juist naar belastbaarheid, vaardigheden en inzetbaarheid.

Iemand hoeft dus niet volledig gezond te zijn om arbeidsvermogen te hebben. Veel mensen kunnen ondanks lichamelijke of psychische klachten nog gedeeltelijk werken of aangepast werk uitvoeren.

Binnen arbeidsvermogen wordt gekeken naar:

• wat iemand nog aankan
• welke werkzaamheden passend zijn
• hoeveel uren haalbaar zijn
• welke begeleiding nodig is
• hoe duurzaam iemand inzetbaar blijft

Het uitgangspunt is altijd om te kijken naar mogelijkheden in plaats van alleen beperkingen.

Waarom is arbeidsvermogen belangrijk?

Arbeidsvermogen speelt een belangrijke rol binnen langdurige ziekte, arbeidsongeschiktheid en re-integratie. Werkgevers, bedrijfsartsen, arbeidsdeskundigen en het UWV gebruiken arbeidsvermogen om te beoordelen welke stappen mogelijk zijn richting werkhervatting.

Daarbij wordt gekeken of iemand:

• gedeeltelijk kan werken
• aangepast werk kan uitvoeren
• begeleiding nodig heeft
• duurzaam inzetbaar blijft
• nog mogelijkheden heeft op de arbeidsmarkt

Juist door te kijken naar resterend arbeidsvermogen ontstaan vaak meer kansen op duurzame terugkeer naar werk.

Hoe wordt arbeidsvermogen beoordeeld?

Het beoordelen van arbeidsvermogen gebeurt meestal door een combinatie van een verzekeringsarts en een arbeidsdeskundige. De verzekeringsarts kijkt naar de medische situatie en belastbaarheid, terwijl de arbeidsdeskundige onderzoekt welke werkzaamheden nog passend zijn.

Daarbij wordt gekeken naar factoren zoals:

• lichamelijke belastbaarheid
• mentale belastbaarheid
• werkervaring
• opleiding
• vaardigheden
• werktempo
• belastbaarheid over langere tijd

De beoordeling richt zich dus niet alleen op de huidige functie, maar ook op arbeidsmogelijkheden in bredere zin.

Arbeidsvermogen en de WIA

Binnen de WIA speelt arbeidsvermogen een grote rol. Het UWV beoordeelt namelijk hoeveel iemand ondanks ziekte nog kan verdienen ten opzichte van het oude loon.

Daarbij kijkt het UWV niet alleen naar wat iemand niet meer kan, maar juist naar:

• functies die nog passend zijn
• theoretische verdiencapaciteit
• mogelijkheden op de arbeidsmarkt
• duurzame inzetbaarheid

Op basis daarvan wordt bepaald in welke mate iemand arbeidsongeschikt is en of recht bestaat op een WIA-uitkering.

Arbeidsvermogen en re-integratie

Ook binnen re-integratie vormt arbeidsvermogen een belangrijk uitgangspunt. Werkgever en werknemer moeten samen onderzoeken welke werkzaamheden nog mogelijk zijn tijdens herstel en terugkeer naar werk.

Soms blijkt dat iemand gedeeltelijk kan terugkeren in de eigen functie. In andere situaties past aangepast werk of een andere functie beter bij de belastbaarheid van de werknemer.

Het doel van re-integratie is niet om iemand zo snel mogelijk volledig te laten werken, maar juist om duurzame werkhervatting mogelijk te maken zonder overbelasting.

Wat is passend werk?

Passend werk sluit aan bij het arbeidsvermogen van een werknemer. Dat betekent dat werkzaamheden moeten passen bij de belastbaarheid, mogelijkheden en gezondheid van iemand. Passend werk kan bijvoorbeeld bestaan uit:

• aangepaste werkzaamheden
• minder werkuren
• extra begeleiding
• een andere functie
• aangepast werktempo

Door werk af te stemmen op arbeidsvermogen ontstaat meer kans op duurzame inzetbaarheid en minder risico op terugval of uitval.

Arbeidsvermogen bij psychische klachten

Arbeidsvermogen draait niet alleen om lichamelijke belastbaarheid. Ook mentale gezondheid speelt een grote rol. Werknemers met burn-outklachten, stress, depressie of andere psychische klachten kunnen soms nog gedeeltelijk werken, maar hebben vaak behoefte aan extra begeleiding en structuur.

Daarom wordt tijdens een beoordeling ook gekeken naar:

• concentratievermogen
• mentale belastbaarheid
• omgaan met werkdruk
• prikkelverwerking
• energiebalans

Goede begeleiding helpt om werknemers verantwoord terug te begeleiden richting werk zonder nieuwe overbelasting te veroorzaken.

Het belang van duurzame inzetbaarheid

Arbeidsvermogen hangt sterk samen met duurzame inzetbaarheid. Werkgevers kijken steeds vaker naar hoe werknemers gezond, gemotiveerd en langdurig inzetbaar kunnen blijven binnen organisaties. Dat vraagt om:

• goede begeleiding
• passende werkdruk
• aandacht voor mentale gezondheid
• ontwikkelmogelijkheden
• open communicatie

Wanneer werknemers ondersteuning krijgen die aansluit op hun belastbaarheid, blijven zij vaak langer stabiel en betrokken binnen werk.

Waarom goede begeleiding belangrijk is

Voor veel werknemers brengt langdurige ziekte of arbeidsongeschiktheid veel onzekerheid met zich mee. Goede begeleiding helpt om structuur, duidelijkheid en vertrouwen te creëren tijdens het traject.

Daarnaast zorgt begeleiding ervoor dat:

• arbeidsmogelijkheden beter inzichtelijk worden
• passend werk sneller gevonden wordt
• terugkeer naar werk realistischer verloopt
• overbelasting wordt voorkomen

Persoonlijke aandacht en maatwerk maken daarin vaak het verschil.

Ondersteuning bij arbeidsvermogen en re-integratie

Bij Particibaan begeleiden we werkgevers en werknemers rondom arbeidsvermogen, duurzame inzetbaarheid, participatie en re-integratie.

Wij helpen bij het onderzoeken van passend werk, begeleiding tijdens spoor 1 en spoor 2 trajecten en het creëren van duurzame oplossingen die aansluiten op de praktijk van werknemer én werkgever.